FIFA ASEAN Cup 2026: Tương lai bất định sau mùa giải đầu tiên đầy tranh cãi

FIFA ASEAN Cup 2026, giải đấu quốc tế đầu tiên do FIFA tổ chức dành cho các đội tuyển quốc gia nam ở Đông Nam Á, đã khép lại với nhiều dấu hỏi hơn là câu trả lời. Mặc dù được kỳ vọng sẽ nâng tầm bóng đá khu vực, giải đấu lại đối mặt với hàng loạt vấn đề về thương mại, bản quyền truyền hình, và đặc biệt là sự chồng chéo với các giải đấu hiện có và sắp ra mắt của Liên đoàn Bóng đá Châu Á (AFC), khiến tương lai của nó trở nên bất định.

Các điểm chính

• FIFA ASEAN Cup 2026 đã diễn ra từ 24/9 đến 5/10/2026 tại Indonesia và Hồng Kông, Trung Quốc, với sự tham gia của 14 đội tuyển.
• Giải đấu gặp khó khăn về thương mại, bản quyền truyền hình và nhận được phản ứng thờ ơ từ công chúng, dẫn đến việc FIFA cắt giảm 35% tiền thưởng.
• Sự ra đời của FIFA ASEAN Cup gây tranh cãi do chồng chéo với Giải vô địch ASEAN (AFF Championship) và kế hoạch AFC Nations League.
• Tương lai của giải đấu đang bị đặt dấu hỏi lớn trước sự cạnh tranh từ AFC và những thách thức nội tại.

Nguồn gốc và thể thức gây tranh cãi

FIFA ASEAN Cup 2026 được công bố bởi Chủ tịch FIFA Gianni Infantino vào ngày 26 tháng 10 năm 2025, sau khi ký kết biên bản ghi nhớ tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47. Tuy nhiên, Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF) được cho là không hề hay biết về kế hoạch tổ chức giải đấu thứ hai dành cho nam ở khu vực này trước khi FIFA đưa ra thông báo. Điều này ngay lập tức tạo ra một tiền lệ về sự thiếu phối hợp giữa các tổ chức quản lý bóng đá.

Giải đấu có 14 đội tuyển quốc gia, bao gồm 11 thành viên ASEAN và 3 đội khách mời. Nó được chia thành hai hạng đấu: FIFA ASEAN Cup (Hạng 1) do Indonesia đăng cai và FIFA ASEAN Challenge Cup (Hạng 2) do Hồng Kông, Trung Quốc đăng cai. Hạng 1 có 8 đội chia thành hai bảng, trong khi Hạng 2 có 6 đội chia thành hai bảng, tất cả đều thi đấu vòng tròn một lượt tính điểm.

Các đội khách mời ban đầu như Trung Quốc và Ấn Độ đã rút lui, thay thế bằng Bangladesh và Pakistan, cho thấy những khó khăn ban đầu trong việc thu hút các đội mạnh.

Thách thức thương mại và sự thờ ơ của khán giả

Một trong những vấn đề lớn nhất mà FIFA ASEAN Cup 2026 phải đối mặt là những thách thức về thương mại và bản quyền truyền hình. IMG đã được chỉ định quản lý thương mại hóa toàn cầu, nhưng giải đấu đã gặp khó khăn trong việc bán bản quyền truyền thông. Một số đài truyền hình khu vực đã từ chối mức giá bản quyền cao của FIFA. Ví dụ, RTM của Malaysia đã phủ nhận việc chi hàng chục triệu ringgit cho bản quyền phát sóng, chỉ mua quyền phát sóng các trận đấu của đội tuyển quốc gia Malaysia.

Điều này cho thấy sự thiếu hấp dẫn về mặt thương mại đối với các đối tác truyền thông.

Phản ứng từ công chúng và các chuyên gia cũng khá thờ ơ. Nhiều trận đấu diễn ra trên các sân vận động trống vắng, ngoại trừ các trận có đội chủ nhà. Chất lượng phát sóng cũng bị chỉ trích nặng nề. Thậm chí, một số đội ở Hạng 1 đã cử đội hình B tham dự, làm giảm chất lượng chuyên môn và sức hút của giải đấu. Hậu quả là FIFA đã phải cắt giảm 35% tiền thưởng trước khi giải đấu bắt đầu do thiếu doanh thu, một dấu hiệu rõ ràng về những khó khăn tài chính.

Sự chồng chéo lịch thi đấu và xung đột quyền lợi

FIFA ASEAN Cup được tổ chức trong lịch thi đấu quốc tế của FIFA, điều này có nghĩa là các câu lạc bộ phải nhả cầu thủ cho đội tuyển quốc gia. Đây là một điểm khác biệt lớn so với Giải vô địch ASEAN (AFF Championship) truyền thống, thường diễn ra ngoài các khoảng thời gian FIFA Day, nơi các câu lạc bộ không bắt buộc phải nhả cầu thủ. Sự chồng chéo này tạo ra áp lực lớn lên lịch thi đấu của các cầu thủ và câu lạc bộ, đặc biệt là khi các giải vô địch quốc gia vẫn đang diễn ra.

Đáng chú ý hơn, sự ra đời của FIFA ASEAN Cup đã gây ra tranh cãi về sự chồng chéo với Giải vô địch ASEAN hiện có và kế hoạch AFC Nations League. Liên đoàn Bóng đá Châu Á (AFC) đã công bố kế hoạch ra mắt AFC Nations League vào tháng 12 năm 2025. Giải đấu này nhằm mục đích nâng cao chất lượng cạnh tranh cho các đội tuyển quốc gia châu Á và cung cấp một khuôn khổ trận đấu quốc tế có cấu trúc hơn, tương tự như UEFA Nations League.

Việc có hai giải đấu cấp khu vực/châu lục cùng tồn tại, với mục tiêu và thời gian tổ chức có thể trùng lặp, tạo ra một cuộc chiến giành quyền lực và ảnh hưởng giữa FIFA và AFC, cũng như AFF.

Tương lai bất định của FIFA ASEAN Cup

Với những vấn đề đã nêu, tương lai của FIFA ASEAN Cup đang đối mặt với nhiều nghi vấn. Liệu FIFA có tiếp tục tổ chức giải đấu này nếu các vấn đề về thương mại và sức hút khán giả không được cải thiện? Sự cạnh tranh từ AFC Nations League, một giải đấu được thiết kế để phù hợp hơn với cấu trúc bóng đá châu Á, có thể làm giảm đáng kể sự quan tâm và nguồn lực dành cho FIFA ASEAN Cup.

Các liên đoàn bóng đá khu vực và các câu lạc bộ cũng sẽ phải đưa ra quyết định về việc ưu tiên giải đấu nào khi lịch thi đấu ngày càng dày đặc. Việc các đội cử đội hình B tham dự đã cho thấy sự thiếu cam kết, và điều này có thể tiếp diễn nếu không có những thay đổi đáng kể. Để tồn tại, FIFA ASEAN Cup cần phải tạo ra bản sắc riêng, cung cấp giá trị độc đáo và thu hút sự quan tâm thực sự từ người hâm mộ, thay vì chỉ là một giải đấu được áp đặt từ trên xuống.

Ý nghĩa đối với người hâm mộ và bóng đá khu vực

Đối với người hâm mộ bóng đá Đông Nam Á, sự xuất hiện của FIFA ASEAN Cup có thể mang lại thêm cơ hội để theo dõi các trận đấu quốc tế. Tuy nhiên, nếu chất lượng chuyên môn thấp, sự thiếu vắng các ngôi sao và các trận đấu diễn ra trên sân vận động trống vắng, thì giải đấu này khó có thể tạo ra sức hút bền vững. Người hâm mộ mong muốn những giải đấu có tính cạnh tranh cao, được tổ chức chuyên nghiệp và mang lại những trải nghiệm đáng nhớ.

Về mặt quản lý bóng đá, cuộc chiến quyền lực giữa FIFA, AFC và AFF có thể gây ra sự phân mảnh và làm suy yếu nỗ lực phát triển bóng đá khu vực. Việc phối hợp và hợp tác là chìa khóa để tạo ra một hệ thống giải đấu hiệu quả và bền vững, phục vụ tốt nhất cho lợi ích của các cầu thủ, câu lạc bộ và người hâm mộ.

Tài liệu tham khảo

• wikipedia.org
• fifa.com
• fifa.com
• fifa.com
• wikipedia.org
• substack.com
• youtube.com
• soccerscene.com.au
• reddit.com
• olympics.com
• reddit.com
• tuoitre.vn